स्वप्नाचं घर

साधारण ८ ते १० तास भरघोस कापसाच्या शेतातून अलगद आम्हाला उचलून नेत विमान जणू मध्येच आकाशात स्थिरावलेलं. विमानाचा पायलट काही ठराविक वेळेने बाहेरील तापमान, प्रदेश, तसेच विमानाची गती ह्यांचा तपशील सर्वांना देत होता, तर कधी समोर विमानाच्या उड्डाणाची दिशा, मार्ग, हवेचा दाब इत्यादी माहिती टेलीविजन वर दाखवत होता.

खिडकीतून बाहेर बघतांना बसल्या बसल्या मनात आलं, “स्वर्ग म्हणतात तो कुठे असेल बरं! लहानपणापासून आपण आकाशाकडेच बोट दाखवत आलेलो होतो. कुठे तरी स्वर्गलोकीच दर्शन एकदा तरी व्हावं.....!”

मध्येचं जगाचा पिता, सूर्यदेव आपल्या अस्तित्वाची साक्ष ढगा आडून देत होता, तर त्याला फेऱ्यांची गुंफण घेत ढग त्याच्या अवती भवती नाचून त्याला माझ्या दृष्टीपासून दूर नेत होते. जणू सूर्यावर फक्त आमचा हक्क आहे....”हेच तर ते देव आणि अप्सरा नाहीत ना?”

शेवटी प्रकाशाचा छंद दूर सारून हवाई सुंदरीने स्वतःकडे आमचे लक्ष वेधले...शाकाहारी जेवण, तसेच चहापान वगैरे सोपस्कार व्यवस्थित भारतीय पद्धतीने पार पडले.

‘frankfurt’ (जर्मनी) ते ‘लॉस अन्जेलिस’ (अमेरिका) प्रवास पार केल्यावर पुन्हा एकदा विमान बदलायचे होते.

एक दिवसाच्या उशिराने आमचे विमान अर्थातच चुकले होते व पुढील विमानाची व्यवस्था दुसर्या दिवशी करण्यात आलेली. पुन्हा एक दिवसाचा तळ लॉस अन्जेलिस (अमेरिका) मधल्या एका हॉटेल मध्ये ठोकला आणि दुसर्या दिवशी ‘san francisco’ (अमेरिका) च्या विमान तळावर आमचा हवाई प्रवास संपला.

अमेरिकेच्या भूमीला अखेर माझे पाय टेकले.....

“घनधार मृगाचा प्राशुनिया पर्जन्य

त्या तृषार्त भूवर आले नव चैतन्य,

उन्माद चढे, तो दर्प दर्वळे भोती

थरथरा कापली वर दर्भाची पाती”

कुसुमाग्रजांच्या कवितेप्रमाणे अशीचं काही माझ्या मनाची अवस्था झाली होती...आनंदाचा परमोच्च बिंदू मनाने गाठलेला. साठा उत्तराची कहाणी पाच उत्तरी संपूर्ण झाली होती........

प्रवासाच्या शेवटी नवीन ओळख झालेल्या भारतीय आणि अमेरिकन परिवारांचा मी निरोप घेतला. त्यातील काही लोकांनी माझी आठवण पुढे बरेच दिवस काढली. एका अमेरिकन ‘मॉम’ ने माझ्या मुलाला लोकरीच्या धाग्यासदृश्य दिसणाऱ्या तांब्याच्या तारेने गुंडाळून स्वतः तयार केलेला मायक्रो ‘पांडा’ आणि एक छोटी ‘मधमाशी’ भेट केली. तीन मुलांना हसत खेळत सांभाळणारी अमेरिकन आई (मॉम) हस्तकलेत आणि मुलं सांभाळण्यात अतिशय कुशल दिसली. मला भारतीय पदार्थांविषयी चवीने सांगणाऱ्या एक अमेरिकन टिचरने देखील माझ्याकडून नवीन भारतीय पाककृती शिकण्याचं आश्वासन घेऊन माझा निरोप घेतला.

सामानाची लगेज मधून जमवाजमव करुन बाहेर येताच एका भारतीय व्यक्तीने चटकन हसत पुढे येऊन आमचे स्वागत केले. माझ्या नवऱ्याचा मित्र ‘स्वप्नील’ आम्हाला विमानतळावरून घेऊन जायला आलेला. चांगला तासभर आधी येऊन उभा राहिलेला आमच्यासाठी स्वतःची van घेऊन.

‘san francisco’ ते ‘फ्रीमोंट’ शहर, साधारण ४० मैलाचे अंतर आम्हाला पार करायचे होते. स्वच्छ रस्ते आणि सुव्यवस्थेने संपन्न अमेरिकेचे दर्शन मी काचेमधून एक टक  पाहत बसले....

She lived at the end of a little dirt road
In a house where secrets go untold
Barefoot in a cotton dress, dark hair in a tangled mess
And a head full of crazy dreams
She said

I'm going to California
A place where the sun always shines
I'm goin to California
And I'm leavin everything behind

You can't help, but feel a little bit touched
When your daddy loves you a little too much
You can wish on four leaf clovers, but all the fields have been plowed
over
And there's nothin left to do but fly away

I'm going to California
A place where the sun always shines
I'm goin to California
And I'm leavin everything behind

Stars burn like candles on that two-lane highway
She made her wish, and disappeared on her 18th birthday
And she said

I'm going to California
A place where the sun always shines
I'm goin to California
And I'm leavin everything behind

I'm goin to California
And I'm leavin everything behind

Oh California
I'm goin to California

असा कॅलिफोर्निया मला आत्ता दिसणार आहे....

अंतर बरंच असलं तरीही प्रवास कुठेच कंटाळवाणा नव्ह्ता. गाडी झपाझप आंतर कापत आम्हाला दूर घेऊन जात होती, जिथे माझं स्वप्नांचं घर माझी वाट पाहत होतं.   

बोलता बोलता हम रस्त्यावरून गाडी एका गल्लीमध्ये शिरली आणि एका प्रवेशद्वारापाशी येऊन उभी राहिली. क्षणार्धात ते प्रवेशद्वार बाजूला सरकलं आणि काही सेकंदातच ती एका घराजवळ येऊन थांबली.

आम्ही सर्व एका घरात शिरलो. लाकडी बिल्डींगमधल्या flat ला गर्द झाडीमुळे थोडा अंधार होता. बाकी आपल्या घरासारखेच वाटणारे काहीसे घर होते. कागदी पेल्यानं मधून पाणी घेऊन ‘सुलभा’ स्वागताला पुढे आली. काहीसं विचीत्र् वाटलं मला त्यामुळे पाणी पितांना. आपल्याकडे वाढदिवसांना वगैरे आपण थर्माकोलचे पेले वापरतो अन्यथा तो योग्य शिष्ठाचार समजत नाही. विचार करता-करताच समोर गरमा-गरम उपमा आला. तीन दिवसांनी मिळालेल्या घरच्या अन्नाची गोडी फार वेगळी लागली. डोळ्यात पाणी आले घरचे अन्न खाऊन माझ्या. स्वतःची कीव करावीशी वाटली खरे तर...

तीन दिवसांपासून धड काहीही झालं नव्ह्ता जीवाचं. शेवटी स्वतःच्या घरी गेल्यावरच जीवात जीव येणार हे साहजिकच होतं. आता माझी एकही क्षण थांबायची तयारी नव्हती. घरी बनवलेल्या, तीन दिवसांनी मिळालेल्या गरम चहाचे घोट घश्या खाली उतरवले आणि आमच्या घरी जायला निघालो.

सुलभाच्या घरापासून हाकेच्या अंतरावर गवतातून नागमोडी वाट माझ्या घराकडे जात होती. लाकडी जिन्याने तीन मजले चढून माझं घर होतं. शेजार-पाजार कुणीच नाही!

घराच्या आत दरवाज्या समोर अमेरिकन पद्धतीचे स्वयंपाक घर होते. बाजूला डायनिंग एरियामध्ये टेबलावर फळे व्यवस्थितपणे मांडलेली. स्वयंपाक घरातील भल्या मोठ्या फ्रीजमध्ये मोठा दुधाचा कॅन भरलेला होता. घर अगदी टापटीप दिसलं.

सुलभाने माझ्या स्वागताला सर्व सामग्री ह्यांच्या सांगण्याने आणून ठेवलेली.

रात्र होत चाललेली. तीन दिवसांचा आमचा लपंडाव तिला चांगलाच भोवलेला. रोज आमच्यासाठी जेवण बनवून ठेवायची ती, आणि रोज आमचं येणं पुढे जायचं...

“रात्री मस्तपैकी इंडिअन हॉटेल मध्ये जेऊया,” असं सांगून प्रेमाने आमचा निरोप घेऊन स्वप्नील-सुलभा आपल्या दोन बच्चे कंपनीला घेऊन गेले.

आमच्या ‘निनाद’ला खेळायला एक हक्काचा मित्र मिळालेला आणि मला काळजी घेणारी मैत्रीण. अजून काय पाहिजे होतं आम्हाला ह्या स्वातंत्र्यदेवतेच्या गावात.....

-मधु निमकर

(दै. कृषीवल, मोहोर पुरवणी, स्तंभ: स्वातंत्र्यदेवतेच्या गावात २५/०८/२०१३)